Przejdź do głównej zawartości

Weganizm – w pogoni za mitami

Weganizm i wegetarianizm zdobywają coraz więcej zwolenników wśród biegaczy. Dieta wegańska jest stosowana nawet przez niektórych mięsożerców – oczywiście raz na jakiś czas, najczęściej przed zawodami lub tuż po nich.

Zacznijmy od wyjaśnienia podstawowych pojęć. Wegetarianizm to dieta polegająca na wykreśleniu z menu mięsa (w tym także drobiu i ryb). Laktoowowegetarianizm dopuszcza spożywanie nabiału (jaj, mleka i przetworów mlecznych). Weganizm to dieta czysto roślinna.

Bogactwo świata roślin

Skąd popularność weganizmu? Sami weganie powołują się zazwyczaj na przykład Scotta Jurka, Amerykanina polskiego pochodzenia, jednego z najsłynniejszych ultramaratończyków świata, który siedem razy z rzędu wygrał zawody Western States Endurance Run i dwa razy z rzędu Badwater Ultramarathon. Zwolennicy tradycyjnej diety odpowiadają na to czasem, że Scott to fenomen, jednak przeciętnemu sportowcowi pokarm roślinny nie zapewni wystarczającej ilości białka. I w tym akurat względzie się mylą, ponieważ aminokwasy egzogenne (czyli te, których sami nie potrafimy wytworzyć) dostarczymy organizmowi, spożywając urozmaicony pokarm roślinny.

- Warto na przykład łączyć pszenicę i kukurydzę oraz przetwory zbożowe z roślinami strączkowymi i orzechami - tłumaczył prof. dr hab. Wojciech Chalcarz z Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu podczas wykładu zorganizowanego przez Stowarzyszenie Promocji Zdrowego Stylu Życia działające przy Kościele Adwentystów Dnia Siódmego, wspólnocie protestanckiej od lat promującej postawy prozdrowotne.

- Poza tym to nie białko jest podstawowym źródłem energii dla organizmu, lecz węglowodany - przypomina Agata Radosh, promotor zdrowia i dietetyk, jak sama o sobie mówi, w 95 proc. weganka.

- Można być weganinem i sportowcem, trzeba tylko wiedzieć, jak zbilansować dietę.
Innymi słowy absolutnie nie wystarczy wykreślić z jadłospisu mięsa i nabiału. Weganin, który na śniadanie i kolację je biały chleb z dżemem, a na obiad makaron z białej mąki z rafinowanym cukrem, nie będzie ani dobrym sportowcem, ani zdrowym człowiekiem.

- Musimy nauczyć się korzystać z bogactwa świata roślin - podkreśla Agata Radosh.

- Przechodząc na weganizm, powinniśmy mieć naprawdę dużą wiedzę o żywieniu - zgadza się z nią Dagna Chwarścianek, lekarka i maratonka, która sama była wegetarianką, ale od niedawna raz na jakiś czas spożywa również ryby. - Warto też konsultować się z dietetykiem, najlepiej z młodego pokolenia.

Co jeść zamiast mięsa?

Chcę powrócić do biegania i chcę przejść na weganizm - zdradza Karolina Grzeluk, która w przeszłości trochę już eksperymentowała z wegetarianizmem. - Myślę, że dieta roślinna ułatwi mi uprawianie sportu. Po warzywach, owocach i produktach zbożowych mam energię, a mięso i nabiał mnie zamulają.

"Dobrze zaplanowane diety wegetariańskie (a więc również dieta wegańska - przyp. red.) są odpowiednie dla osób na wszystkich etapach życia, włącznie z okresem ciąży i laktacji, niemowlęctwa, dzieciństwa, dojrzewania, a także dla sportowców" - rozwiewają ostatnie wątpliwości specjaliści z Amerykańskiego Stowarzyszenia Dietetycznego.

Silny jak weganin

No dobrze, wiemy już, że dbający o swój jadłospis weganin jak najbardziej może żyć, a nawet uprawiać sport. Ale czy dzięki tej diecie stanie się zdrowszym i lepszym sportowcem? Sam zacząłem osiągać lepsze wyniki w maratonach już po rezygnacji z nabiału, ale przypuszczam, że zadecydował jednak bardziej wytężony trening.

Tymczasem sam Scott Jurek nie ukrywa, że został weganinem dla zdrowia i wyników sportowych. Pisze o tym wprost w swoim bestsellerze "Jedz i biegaj". Scott nie jest zresztą jedynym wybitnym sportowcem na diecie roślinnej. Weganami są Carl Lewis, amerykański sprinter i skoczek w dal, dziewięciokrotny mistrz olimpijski, Patrik Baboumian, kulturysta, najsilniejszy człowiek Niemiec, Aleksiej Wojewoda, rosyjski bobsleista, złoty medalista z Soczi, a także Jan Müller, czeski mistrz świata w boksie tajskim. Z kolei w Polsce wegański biegacz Adam Słaby z klubu Vege Runners zajął ostatnio szóste miejsce w 24-godzinnym zimowym ultramaratonie górskim "Zamieć".

- Moim celem jest teraz udział w dwóch kultowych, europejskich imprezach: greckim Spartathlonie i alpejskim UTMB - zdradza Słaby.

Dominik Włodarkiewicz, także z klubu Vege Runners, dawniej weganin, a obecnie laktoowowegetarianin, pokonał maraton uliczny w czasie 2:52:59. Weganinem jest także triathlonista Rafał Balcerzak, który podobnie jak Scott Jurek podkreśla, że zmienił dietę ze względów zdrowotnych. I pomogło: kiedyś ważył 90, a dziś tylko 64 kg, do tego bez śladu minęły dawne problemy z nerkami.
Czy jednak wszyscy wyżej wymienieni swoje dobre wyniki sportowe zawdzięczają właśnie roślinom?
Cóż, trudno powiedzieć.

- Kiedy zacząłem biegać, jadłem już nabiał - przyznaje Dominik Włodarkiewicz.

- Ja przeszedłem na weganizm po dwóch latach biegania - mówi Adam Słaby. - Wcześniej byłem laktoowowegetarianinem. Wszystkie życiówki osiągnąłem już jako weganin, uważam jednak, że są one przede wszystkim owocem treningów. Weganinem jestem nie tyle dla zdrowia, co ze względów etycznych.

- Wszyscy sportowcy wytrzymałościowi, jak biegacze długodystansowi, kolarze, narciarze, a także kulturyści powinni być wegetarianami - uważa jednak prof. Wojciech Chalcarz z poznańskiej AWF.
Ale uwaga: wegetarianami, czyli niekoniecznie weganami. Dieta czysto roślinna ma bowiem zarówno swoje plusy, jak i minusy. Trzeba przyznać, że plusów jest sporo. Dbający o swoje zdrowie weganin spożywa zazwyczaj zdecydowanie więcej pełnoziarnistych produktów zbożowych, warzyw i owoców niż przeciętny zjadacz chleba (takiego z serem lub szynką). Dzięki temu roślinożerca dostarcza organizmowi więcej błonnika oraz antyoksydantów, czyli przeciwutleniaczy.

- Istnieje ścisły związek między niedoborem błonnika a nowotworami przewodu pokarmowego. Błonnik to także nasz sojusznik w walce z otyłością, cukrzycą i wysokim cholesterolem - tłumaczy dietetyk Agata Radosh.

- Z kolei przeciwutleniacze zapobiegają zarówno nowotworom, jak i miażdżycy - dodaje Dagna Chwarścianek, lekarka. - To przede wszystkim witaminy C i E, ale także szereg innych związków, które znajdziemy w dużych ilościach chociażby w takich owocach, jak jagody czy borówki.

Stawiajmy na prostotę

Kolejny plus mądrej diety wegańskiej to niski indeks glikemiczny. Co się pod tym hasłem kryje? Najkrócej rzecz ujmując, niski indeks ma żywność nieprzetworzona, zawierająca węglowodany złożone (na przykład razowe pieczywo i makaron ugotowany al dente), a wysoki - produkty wysoko przetworzone, w skład których wchodzą cukry proste i dwucukry (czyli na przykład słodycze).

- Kiedy zajadamy się ciastkami, fundujemy sobie szybki wzrost ilości cukru we krwi i nagły wyrzut insuliny - tłumaczy obrazowo Dagna Chwarścianek. - Po chwili poziom cukru spada, a organizm takiej huśtawki nie lubi. Długotrwałe spożywanie pokarmów o wysokim indeksie prawdopodobnie ma związek z rozwojem cukrzycy typu drugiego. Lepiej więc jeść chleb razowy, choć oczywiście nie tuż przed maratonem - podsumowuje półżartem.

- Nasz organizm potrzebuje więcej czasu, aby strawić węglowodany złożone, co pozwala uzyskać więcej energii i na dłużej, a to dla sportowca lepsze - wyjaśnia Agata Radosh.

- Oczywiście i weganie niejednokrotnie jedzą rzeczy wysoko przetworzone - dodaje Dagna Chwarścianek. - Lepiej tego unikać i postawić na prostotę.

Wiemy już, że weganizm ma swoje plusy, jak jednak mówił bohater kultowego filmu „Miś”, chodzi o to, żeby te plusy nie przesłoniły nam minusów. Jednym z tych minusów jest konieczność (przynajmniej w świetle dzisiejszej wiedzy) suplementowania witaminy B12. Niestety, w pokarmie roślinnym jej nie ma. Niektórzy wierzą, że bakterie bytujące w naszym organizmie produkują wystarczającą ilość tej witaminy, jednak badania tego nie potwierdzają.

- Moim zdaniem wystarczy unikać spożywania czosnku i cebuli, czyli naturalnych antybiotyków - mówił triathlonista Rafał Balcerzak podczas wykładu w poznańskim hostelu "Poco Loco". - Wtedy nie będziemy mieć problemów z B12.

- Nie słyszałam o takiej teorii - kręci głową Agata Radosh. - Amerykański Institute of Medicine zaleca zapotrzebowanie na witaminę B12 w ilości 2,4 mikrograma dziennie, co oznacza, że dawka spożywana w postaci suplementu powinna wynosić przynajmniej 240 mikrogramów dziennie.

- Przez pierwszy rok eksperymentowania z dietą wegańską nie łykałem tabletek z B12 - przyznaje ultramaratończyk Adam Słaby. - Zamiast tego usiłowałem kombinować z produktami roślinnymi rzekomo zapobiegającymi niedoborom tej witaminy. Skończyło się zmniejszeniem wydolności, zawrotami głowy i apatią. Kiedy sięgnąłem po B12 w tabletkach, problem zniknął.

Dieta cudów nie zdziała

Niektórzy weganie są też przekonani, że dieta roślinna wyleczy ich ze wszelkich dolegliwości, co
oczywiście nie jest prawdą.

- Lekarze odradzali mi sport z uwagi na wadę serca - przyznał Rafał Balcerzak podczas wykładu w hostelu "Poco Loco". - Tymczasem jestem sportowcem już kilka lat i - jak widać - żyję.

- W tej kwestii radziłabym jednak ostrzeżenia lekarzy traktować poważnie - odpowiada na to krótko Dagna Chwarścianek.

Innymi słowy, wsłuchiwanie się we własny organizm jest dobre, ale dobrze też słuchać specjalistów. A w każdym razie lepiej niż wierzyć, że oświecenie spłynie na nas z nieba.

Jak już wcześniej wspomniałem, z dobrodziejstw diety roślinnej korzystają czasem także i wszystkożerni sportowcy.

- Na co dzień i tuż przed zawodami nie jem mięsa - napisał na jednym z forów biegowych ultramaratończyk o nicku "kóla" - Po biegu jest inaczej i zasysa mnie na jakąś dobrze zrobioną padlinę.

Z kolei dyskutant "Pedro" wydaje się preferować dietę bezmięsną także i po zawodach: - Organizm nie traci sił i energii na długotrwałe trawienie mięcha, skupia sie na odbudowie i odpoczynku - przekonuje.
No właśnie, a słyszy się często, żeby przed maratonem jeść węglowodany, a po - białko. Wielu organizatorów karmi na mecie zawodników grochówką i kiełbasą. Tymczasem mnie po długotrwałym, wyczerpującym biegu wręcz odrzuca od ciężkiego jedzenia. Nie mówię nawet o mięsie, którego nie jem od kilkudziesięciu lat, ale w tej sytuacji nie przełknę także i soi. Natomiast owoce owszem - zjem bardzo chętnie. Wygląda na to, że w tym przypadku ilu sportowców, tyle gustów i poglądów. - Po samych zawodach jem niewiele, natomiast kilka godzin później chętnie funduję sobie coś mniej zdrowego, na przykład pizzę - śmieje się Dominik Włodarkiewicz, maratończyk i wegetarianin.

- Mnie na mecie z reguły boli żołądek - zdradza Dagna Chwarścianek. - Kiedy ból już nieco przejdzie, pozwalam sobie na makaron, oczywiście w wersji bezmięsnej.

Krzysztof Ulanowski

Źródło:
http://polskabiega.sport.pl/polskabiega/1,105611,15726792,Weganizm___w_pogoni_za_mitami.html

Komentarze

  1. Sama jestem wegetarianką choć myślę coraz bardziej o weganizmie - na zdrowie mi już wychodzi dobrze,

    OdpowiedzUsuń

Prześlij komentarz

Komentarze publikowane są po zatwierdzeniu. Jeżeli szukasz swojego komentarza lub odpowiedzi na niego, sprawdź czy wszystkie są wczytane - użyj polecenia "Wczytaj więcej".

Popularne posty

Depresja – jak ją wykryć i pokonać?

Depresja dotyka 14 proc. światowej populacji. Oto dziesięć kroków wspomagających walkę z tą chorobą.

Anna ma 36 lat. Żyje z mężem i dwójką dzieci. Jednak to, czego doświadcza każdego dnia, trudno nazwać życiem. Przez większość czasu jej myśli przepełniają strach i obawy. Nie ma ku temu wyraźnego powodu, mimo to strach jest stale obecny w jej życiu. Często jest spięta, wygląda mizernie, na ciągle przemęczoną. Czasami płacze bez powodu. Uśmiech i radość jej dzieci nie robią na niej wrażenia. Nocami nie może spać. „To straszne. Przerażające. Jestem zrozpaczona. Dłużej już tego nie zniosę — wyznała mi. — Nie mam ochoty nic robić. Nie mogę się do niczego zmobilizować. Nigdzie nie wychodzę. Nie chcę się z nikim spotykać. Ciągle tylko leżę, mimo że nie mogę spać. Nieustannie myślę tylko o swoich problemach. Zbrzydło mi jedzenie. Przez ostatnie tygodnie straciłam pięć kilo. Czasami myślę sobie, że najlepiej byłoby po prostu skończyć z tym koszmarem”.

Anna jest ofiarą depresji — najpowszechnie…

Z boreliozą można wygrać

Wywiad z Lilianną Frankowską, prezesem Stowarzyszenia Chorych na Boreliozę, którego misją jest pomagać wszystkim, którzy czują się zagubieni i samotni w swojej chorobie.

Agata Radosh: Chciałam porozmawiać o boreliozie, nazywaną też chorobą z Lyme. Maleńki pajęczak zmienia plany tysiącom ludzi, aby nie powiedzieć – niszczy je… Ale zacznijmy od tego, w jaki sposób dochodzi do zakażenia?

Lilianna Frankowska: Kleszcze z rodzaju Ixodens ricinus występujące w Polsce,możemy spotkać już nawet w piwnicach, a nie tylko lasach czy łąkach. Są nosicielami wielu patogenów (podobno 140). Jednym z nich są bakterie z rodzaju Borrelia burgdorferi, które bytują i namnażają się w jelitach tych kleszczy. Kiedy kleszcz żeruje na swoim żywicielu, krętki aktywują się i wraz ze śliną przenikają pod skórę człowieka. Przyjmuje się, że do zakażenia dochodzi od 24 do 48 godzin, ale z naszych doświadczeń wynika, że ten czas może być znacznie krótszy. Należy podkreślić, że kleszcze we wszystkich swoich stadiach roz…

Niebezpieczne owoce morza

Coraz częściej na polskich stołach goszczą frutti di mare, czyli mięczaki (małże, omułki, ostrygi, ślimaki, ośmiornice, kalmary) i skorupiaki (krewetki, kraby, homary, langusty). Dietetycy chwalą owoce morza ze względu na cenne wartości odżywcze, jednak ich spożywanie może wywołać zatrucia pokarmowe.
Spożywanie owoców morza staje się w Polsce coraz popularniejsze, a więc
i prawdopodobieństwo zatruć po ich spożyciu wzrasta. Większość zatruć wywołuje negatywne objawy neurologiczne lub ze strony układu pokarmowego. Niektóre mogą być śmiertelne dla człowieka — śmiertelność może sięgać 50 proc. przypadków.
Dlaczego tak się dzieje? Po pierwsze, zatrucia są spowodowane zanieczyszczeniem środowiska życia tych stworzeń fekaliami ludzkimi, w których mogą być obecne bakterie z rodzaju Salmonella lub Clostridium. Po drugie, większość owoców morza to filtratory — działają jak bardzo wydajny filtr wody. Można to sprawdzić, wrzucając małża do akwarium, w którym dawno nie wymieniano wody (zielonka…

Grzybica i jej zapobieganie

Czasem spotykamy przerażone osoby twierdzące, że są zakażone Candidą. Trzeba jednak wiedzieć, że każdy z nas (zdrowy czy chory) jest zakażony Candidą. Należy zadbać o to, by ten grzyb nie rozprzestrzenił się nadmiernie, by go nie było zbyt wiele.

Candida — rodzaj drożdżaków będący bardzo częstym pasożytem człowieka. Bytuje m.in. w jamie ustnej i pochwie. Główny gatunek to Candida albicans.

Grzybica zwykle zaczyna się w układzie pokarmowym, gdzie grzyby mają dobre warunki rozwoju. Zazwyczaj obecność wielu różnych bakterii hamuje ich nadmierny rozrost. Antybiotyki zabijają bakterie, ale nie szkodzą grzybom, które w ten sposób uzyskują doskonałe warunki rozwoju. Pacjent leczony antybiotykami musi zawsze zachować czujność i umieć interpretować objawy, które na początku wydają się zbyt drobne, by biegać z nimi do lekarza, ale zlekceważone mogą spowodować bardzo poważny problem później. Często wystarczy jedynie zmiana diety i unikanie zabronionych potraw.

Witamina B12 - fakty i mity

Nagranie wykładu dr. Romana Pawlaka z USA poświęconego kwestii zapobiegania niedoborom witaminy B12. Wykład odbył się dnia 20 lipca 2013 r. w Poznaniu, w ramach działalności Stowarzyszenia Promocji Zdrowego Stylu Życia.

W zdecydowanej większości przypadków okazuje się, że wiedza jaką posiadamy odnośnie witaminy B12 w świetle aktualnych doniesień naukowych jest nieprawdziwa. Niedobór witaminy B12 występuje dość powszechnie na całym świecie. W grupie osób narażonych na jej niedobór znajdują się miedzy innymi weganie (ludzie, którzy nie spożywają mięsa i produktów pochodzenia zwierzęcego),laktoowowegetarianie (osoby, które nie spożywają produktów mięsnych, ale włączają do diety produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak mleko, przetwory mleczne i jajka), osoby po 50 roku życia, niezależnie od ich diety, osoby, które poddały się operacji żołądka lub którym wycięto dolną część jelita cienkiego, a także osoby chorujące na AIDS. Inni, w tym np. osoby chorujące na cukrzycę, a także każda os…