Jednym z problemów, z jakimi możemy spotkać się w relacjach, jest sytuacja, w której druga osoba nie pozwala nam wyrażać własnego zdania. Czasami pojawiają się osoby, którym trudno się sprzeciwić, które reagują na odmienne zdanie kłótnią, poniżaniem, wyśmiewaniem czy atakiem słownym. W takich sytuacjach warto zastanowić się, czy mamy prawo powiedzieć „nie”, kiedy się z czymś nie zgadzamy, oraz jak możemy stawiać granice, jednocześnie szanując drugą osobę.
Czy w relacjach zawsze powinniśmy się zgadzać z innymi? Czy mamy prawo wyrażać własne zdanie i sprzeciwiać się zachowaniom, które nam nie odpowiadają? I gdzie znajduje się granica między zwykłą różnicą zdań a zachowaniem, które może negatywnie wpływać na nasze zdrowie psychiczne?
Są ludzie, którym można przytaknąć, można ich słuchać, można podziwiać ich pewność siebie. Można nawet poprosić ich o radę. Ale spróbuj się z nimi nie zgodzić. Nagle okazuje się, że problemem nie jest to, co powiedziałeś, tylko to, że w ogóle odważyłeś się mieć inne zdanie. Tak! Są ludzie, którzy nie prowadzą rozmowy. Gdy czegoś nie rozumieją, nie pytają: „Co o tym myślisz?”. Mówią: „Ja wiem, jak jest” i oczekują, że pozostali skiną głową. Nie chodzi o to, kto ma rację. W normalnej rozmowie można powiedzieć: „Mam inne zdanie”. I na tym właściwie można zacząć prawdziwą dyskusję. Można przedstawić argumenty. Można się czegoś od siebie nauczyć. Można nawet po kilku minutach dojść do wniosku, że jedna ze stron się pomyliła. Ale dla niektórych ludzi samo zakwestionowanie ich zdania jest czymś nie do przyjęcia. Nie dlatego, że mają szczególnie mocne argumenty. Dlatego, że nie potrafią oddzielić swojego zdania od własnego poczucia wartości. Kiedy ktoś mówi: „Nie zgadzam się z tobą”, oni słyszą: „Nie szanuję cię”. Kiedy ktoś mówi: „Myślę inaczej”, słyszą: „Jesteś głupi”. A kiedy ktoś spokojnie pokazuje, że mogą się mylić, traktują to jak atak. I wtedy zaczyna się obrona.
Najłatwiej zdyskredytować człowieka zamiast odpowiedzieć na jego argument. To jedna z najdziwniejszych rzeczy w ludzkich relacjach. Zamiast odpowiedzieć na pytanie, można powiedzieć: „Ty zawsze musisz mieć swoje zdanie”. Zamiast odnieść się do argumentu: „Jesteś przewrażliwiony”. Zamiast przyznać, że czegoś się nie wie: „Ty po prostu nic nie rozumiesz”. A kiedy wszystkie inne sposoby zawiodą, pojawia się jeszcze jeden: „Masz jakiś problem”. I rozmowa zostaje zakończona. Nie dlatego, że argument został obalony, tylko dlatego, że człowiek, który go przedstawił, został unieważniony.
Są ludzie, którzy potrzebują nie rozmówcy, lecz widowni. To chyba jedna z najbardziej charakterystycznych cech takich osób. Nie potrzebują kogoś, z kim można wymienić poglądy. Potrzebują kogoś, kto potwierdzi ich poglądy. Potrzebują potakiwania. Potrzebują uznania. Potrzebują poczucia, że wiedzą więcej, widzą więcej i rozumieją więcej. Dlatego osoba, która zaczyna zadawać pytania, staje się niewygodna, gdyż pytanie może zachwiać pewnością. A sprzeciw może pokazać, że „oczywista prawda” wcale nie jest taka oczywista.
Dobry człowiek może powiedzieć "nie"
Najbardziej niebezpieczne jest przekonanie: „Skoro ci pomagam, mam prawo decydować za ciebie”. To może pojawić się w rodzinie, w pracy, w przyjaźni, w środowiskach religijnych, zawodowych czy społecznych. Ktoś mówi: „Ja tylko chcę dla ciebie dobrze”. I być może rzeczywiście chce. Ale dobre intencje nie dają nikomu prawa do odbierania drugiemu człowiekowi własnego zdania.
Można komuś doradzić. Można ostrzec. Można powiedzieć, co sami zrobilibyśmy na jego miejscu. Ale doradzanie kończy się w miejscu, w którym zaczyna się przymus posłuszeństwa. Nie musisz być niegrzeczny, żeby powiedzieć „nie”. To chyba jedna z najważniejszych rzeczy, o których zapominamy. Można być dobrym człowiekiem i powiedzieć „nie”. Można szanować kogoś i się z nim nie zgadzać. Można być wdzięcznym za czyjąś pomoc i jednocześnie nie przyjąć jego rady. Można kochać człowieka i postawić mu granicę. Można też powiedzieć: „Rozumiem, co mówisz. Po prostu wybieram inaczej.” I nie trzeba pisać do tego elaboratu.
Nie każdy sprzeciw jest buntem. Czasami sprzeciw jest po prostu oznaką samodzielnego myślenia. Człowiek, który zawsze mówi „tak”, niekoniecznie jest mądrzejszy, spokojniejszy czy bardziej dojrzały. Być może po prostu nauczył się, że tak jest bezpieczniej, że łatwiej przytaknąć niż wejść w konflikt, że lepiej przemilczeć własne zdanie niż narazić się komuś, kto nie toleruje sprzeciwu. Ale życie przeżywane wyłącznie po to, żeby nikogo nie urazić, szybko przestaje być własnym życiem. A może warto czasami pozwolić komuś się na nas obrazić? To trudna lekcja. Zwłaszcza jeśli przez lata przyzwyczajaliśmy się do tego, że cudze niezadowolenie oznacza, że zrobiliśmy coś złego. Czasami czyjeś niezadowolenie jest po prostu ceną za postawienie granicy. Czasami ktoś jest zły, ponieważ po raz pierwszy usłyszał od nas słowo „nie". Gniewa się na nas nie dlatego, że zrobiliśmy coś niewłaściwego, tylko dlatego, że przestaliśmy być wygodni.
Nie musimy walczyć z każdym. Nie chodzi o to, żeby każdą rozmowę zamieniać w pojedynek. Nie trzeba udowadniać wszystkim, że mogą się mylić. Nie trzeba odpowiadać na każdą zaczepkę. Czasami najlepszą odpowiedzią jest spokój. Można powiedzieć: „Ja uważam inaczej", "Nie zamierzam się o to kłócić”, "Może masz rację, a może nie". I koniec.
Dojrzałość nie polega na tym, że zawsze wygrywamy dyskusję. Czasami polega na tym, że nie pozwalamy, aby ktoś wmówił nam, że samo posiadanie własnego zdania jest czymś złym. Ludziom, którym nie wolno się sprzeciwić, być może najbardziej potrzebna jest właśnie ta jedna rzecz – ktoś, kto spokojnie i bez agresji powie im „nie”. Nie po to, żeby ich pokonać, tylko po to, żeby przypomnieć im, że po drugiej stronie też stoi człowiek. Człowiek, który ma prawo myśleć. Człowiek, który ma prawo wybierać. I człowiek, który ma prawo się nie zgodzić. Człowiek, który zasługuje na szacunek.
Niebezpieczeństwa nieustannego postępowania wbrew sobie
Zwróćmy na koniec uwagę na konsekwencje zdrowotne nieustannego postępowania wbrew sobie. Ciągłe spełnianie oczekiwań innych osób, szczególnie wbrew własnej woli, może mieć negatywny wpływ na nasze zdrowie psychiczne. Kiedy regularnie rezygnujemy z własnego zdania, potrzeb i uczuć, możemy zacząć tłumić emocje i spychać je do nieświadomości. Z czasem może prowadzić to do narastającej frustracji, poczucia bezsilności, smutku czy wewnętrznego napięcia.
Długotrwałe tłumienie emocji i pozostawanie w przewlekłym stresie może wpływać jednak nie tylko na nasze samopoczucie psychiczne, ale również na funkcjonowanie całego organizmu. Przewlekły stres oddziałuje na układ nerwowy, hormonalny i odpornościowy, a badania wskazują, że niekorzystna regulacja emocji może być związana z nasileniem procesów zapalnych w organizmie. Długo utrzymujący się stan zapalny jest natomiast jednym z czynników związanych z rozwojem i przebiegiem wielu chorób, między innymi chorób układu krążenia, zaburzeń metabolicznych czy niektórych chorób autoimmunologicznych. Dlatego troska o zdrowie psychiczne, o możliwość wyrażania emocji oraz stawianie granic w relacjach mogą być ważne nie tylko dla naszego komfortu psychicznego, ale również dla ogólnego zdrowia organizmu. Nie oznacza to oczywiście, że każda niewyrażona emocja prowadzi do choroby. Znaczenie ma przede wszystkim długotrwałość i nasilenie stresu oraz sposób, w jaki człowiek radzi sobie z trudnymi emocjami.
Dlatego tak ważne jest, aby pamiętać, że mamy prawo do własnych uczuć, opinii i granic. Sprzeciwienie się komuś nie musi oznaczać braku szacunku – możemy nie zgadzać się z drugą osobą, a jednocześnie traktować ją z szacunkiem. Dbanie o własne granice i wyrażanie emocji w zdrowy sposób jest ważnym elementem troski o zdrowie psychiczne. Nie powinniśmy rezygnować z siebie tylko po to, aby spełniać oczekiwania innych.
Biblia o zdrowiu psychicznym
Biblia podkreśla znaczenie troski o człowieka, jego emocje, myśli i wewnętrzny pokój. Pokazuje, że smutek, lęk i cierpienie są częścią ludzkiego doświadczenia, a przeżywanie trudnych chwil nie oznacza słabości wiary. W Psalmie 34,19 czytamy, że Pan jest blisko ludzi o złamanym sercu, co może być źródłem nadziei i pocieszenia w trudnych momentach. Biblia zachęca również do wzajemnego wspierania się i nie pozostawiania innych samych w trudnych chwilach: "Jedni drugich brzemiona noście, a tak wypełniajcie prawo Chrystusa" (List do Galatów 6,2). Przesłanie Biblii można odczytać jako zachętę do okazywania empatii, szukania wsparcia i troski o osoby cierpiące psychicznie.
Warto pamiętać! Wiara i modlitwa mogą być źródłem siły, nadziei i pocieszenia, ale nie wykluczają korzystania z pomocy psychologa, psychiatry czy psychoterapeuty. Szukanie specjalistycznej pomocy nie jest oznaką słabości ani braku wiary – szukanie pomocy przez osoby zmagające sie z problemami psychicznymi jest wyrazem odwagi, troski o własne zdrowie i gotowości do podjęcia kroków w kierunku poprawy samopoczucia oraz odzyskania równowagi emocjonalnej.
siegnijpozdrowie.org
Komentarze
Prześlij komentarz
Komentarze publikowane są po zatwierdzeniu. Jeżeli szukasz swojego komentarza lub odpowiedzi na niego, sprawdź czy wszystkie są wczytane - użyj polecenia "Wczytaj więcej".