O dwóch obliczach współczesnych relacji

"Ludzie, którzy najbardziej potrzebują miłości, często zachowują się w sposób, który ją odpycha".
John Bowlby, twórca teorii przywiązania

Współczesny świat stawia przed nami ogromne wyzwania emocjonalne i społeczne. Tempo życia, presja sukcesu, przeciążenie informacyjne – wszystko to sprawia, że zdrowie psychiczne staje się jednym z kluczowych elementów ogólnego dobrostanu człowieka. Zrozumienie różnorodnych problemów natury psychologicznej to nie tylko kwestia wiedzy, lecz także empatii i otwartości na drugiego człowieka. Im więcej wiemy o mechanizmach ludzkich emocji i zachowań, tym lepiej potrafimy wspierać siebie i innych, budując społeczeństwo oparte na świadomości, akceptacji i wzajemnym zrozumieniu.

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera refleksja nad funkcjonowaniem osób z zaburzeniami osobowości – takimi jak borderline i narcystyczna – które wciąż bywają niezrozumiane i obarczone społecznymi stereotypami.

Historia Ani

Ania ma 27 lat. Z zewnątrz wygląda na osobę pełną energii – zawsze zaangażowana, pomocna, intensywna w relacjach. Kiedy kogoś poznaje, potrafi obdarzyć tę osobę ogromnym zaufaniem i uczuciem w bardzo krótkim czasie. Ale równie szybko, pod wpływem najmniejszego sygnału odrzucenia, potrafi się wycofać, zamknąć lub wybuchnąć złością.

Jej emocje zmieniają się gwałtownie – od euforii po głęboki smutek, czasem w ciągu jednego dnia. W takich momentach mówi, że „czuje za dużo”. Najtrudniejsze dla niej są chwile, gdy ma wrażenie, że ktoś się oddala – wtedy lęk przed samotnością staje się niemal fizycznym bólem.

Od pewnego czasu chodzi na terapię. Uczy się rozpoznawać swoje emocje, nazywać je i nie reagować impulsywnie. Mówi, że pierwszy raz zaczyna rozumieć samą siebie – i że powoli odkrywa, że można być blisko z innymi, nie tracąc przy tym siebie.

Osobowość borderline i osobowość narcystyczna – krótka charakterystyka kliniczna

Osobowość borderline (z pogranicza) charakteryzuje się znaczną niestabilnością emocjonalną, zaburzeniami tożsamości oraz trudnościami w regulacji emocji i kontaktach interpersonalnych. Osoby z tym typem osobowości często odczuwają silny strach przed odrzuceniem, przechodzą od idealizacji do dewaluacji innych, a ich nastrój i samoocena ulegają szybkim zmianom. W relacjach typowe są zachowania impulsywne, gwałtowne wybuchy emocji, krzyki, konflikty, agresja werbalna lub fizyczna – zwykle w reakcji na stres lub lęk przed odrzuceniem, a także okresy rozstań i powrotów. Występuje skłonność do autoagresji lub samouszkodzeń oraz silna potrzeba bliskości przy jednoczesnym lęku przed zależnością.

Osobowość narcystyczną cechuje zawyżone poczucie własnej wyjątkowości, potrzeba podziwu i niska tolerancja na krytykę. W relacjach osoby narcystyczne mogą przejawiać brak empatii, instrumentalne traktowanie innych i koncentrację na utrzymaniu pozytywnego obrazu siebie. W głębszej warstwie osobowości często kryje się krucha samoocena, zależna od zewnętrznego potwierdzania własnej wartości.

Choć w obrazie klinicznym borderline dominuje emocjonalna chwiejność i lęk przed opuszczeniem, a w narcystycznym potrzeba dominacji i podziwu, oba typy łączy trudność w utrzymywaniu stabilnych relacji i problemy z regulacją obrazu własnego „ja”.

Zrozumieć emocje, które trudno nazwać

Już wkrótce w Stowarzyszeniu Promocji Zdrowego Stylu Życia – Sięgnij Po Zdrowie odbędzie się spotkanie edukacyjne z lekarzem, które pozwoli poszerzyć świadomość na temat funkcjonowania osób z zaburzeniami osobowości typu borderline i narcystyczne.

Śledź bloga siegnijpozdrowie.org, a dowiesz się o szczegółach planowanego wydarzenia. Przybądź na nie, by zrozumieć emocje, które trudno nazwać, dowiedzieć się, co kryje się za maską i impulsem oraz usłyszeć, jakiego wsparcia potrzebują osoby doświadczające zaburzeń osobowości.

SPZ