Edukacja żywieniowa dzieci i młodzieży w szkole w Ropicy Polskiej

Na zaproszenie Szkoły Podstawowej im. gen. Władysława Sikorskiego w Ropicy Polskiej k. Gorlic, pani Agata Radosh, specjalistka ds. promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej oraz prezes Stowarzyszenia Promocji Zdrowego Stylu Życia – Sięgnij Po Zdrowie, przeprowadziła prelekcje edukacyjne dla uczniów klas I–IV oraz V–VIII, poświęcone zasadom zdrowego odżywiania i świadomym wyborom żywieniowym. Spotkania odbyły się w nawiązaniu do zmian i działań związanych z nowymi zasadami dotyczącymi żywienia dzieci i młodzieży w szkołach. 

Od 1 września 2026 roku obowiązują nowe zasady dotyczące żywienia dzieci i młodzieży w szkołach, przedszkolach i innych placówkach oświatowych. Ich głównym celem jest promowanie zdrowego odżywiania oraz kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych już od najmłodszych lat, m.in. poprzez zwiększenie udziału produktów roślinnych oraz wprowadzenie co najmniej jednego w pełni roślinnego obiadu w tygodniu. Nowe standardy odwołują się do założeń diety planetarnej¹, czyli modelu żywienia, w którym dużą część stanowią warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, orzechy i nasiona, przy mniejszym udziale produktów zwierzęcych. Łączą kwestie zdrowia i wpływu sposobu żywienia na środowisko. Dieta planetarna w świetle badań naukowych wiąże się z wieloma potencjalnymi korzyściami zdrowotnym, m.in. wspieraniem prawidłowej masy ciała oraz zmniejszeniem ryzyka chorób układu krążenia i innych chorób przewlekłych.

Powtórzmy: nowe zasady zakładają między innymi większy udział warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i roślin strączkowych, a także ograniczenie cukru, soli oraz wysoko przetworzonej żywności. Woda ma być podstawowym napojem, a szkolne posiłki powinny być bardziej różnorodne i odpowiednio zbilansowane. Zmiany obejmują również asortyment dostępny w sklepikach szkolnych, tak aby dzieci miały większą możliwość dokonywania zdrowych wyborów. 

W związku z powyższym, p. Agata Radosh próbowała zaszczepić uczniom przekonanie, że zdrowe odżywianie nie musi być trudne ani skomplikowane, a także nie musi oznaczać całkowitej rezygnacji z przyjemności, ale przede wszystkim świadome podejmowanie decyzji, które służą zdrowiu i dobremu samopoczuciu. Podkreślała, że czasem wystarczy mały krok – więcej warzyw na talerzu, wybór wody zamiast słodkiego napoju czy częstsze sięganie po produkty pełnoziarniste. To właśnie z takich codziennych, świadomych decyzji stopniowo powstają nawyki, które mogą służyć zdrowiu przez całe życie.

W przypadku młodszych uczniów szczególną uwagę poświęcono podstawowym zasadom zdrowego odżywiania, wskazując, że zdrowie jest skarbem, o który należy dbać tak, jak dba się o ulubioną zabawkę. Rozmawiano o tym, dlaczego warto sięgać po konkretne produkty pochodzenia roślinnego i wodę. Zachęcano do częstszego korzystania z tych różnorodnych i kolorowych płodów ziemi, które mogą stanowić wartościowe posiłki. Zaznaczono również, że jedzenie powinno nie tylko smakować, ale powinno być też zdrowe. Wskazano ponadto na potrzebę ograniczenia nadmiaru cukru w diecie i zdrowsze słodkie wybory. Dzieci na koniec otrzymały prosty przepis na wykonanie w domach wysokobiałkowego szejka z masła orzechowego. 

Ze starszymi uczniami poruszano temat bardziej świadomego podejmowania decyzji żywieniowych i zalet zdrowego odżywiania. Przywołując ciekawe badanie naukowe zaakcentowano zależność pomiędzy jakością codziennej diety a poziomem energii, samopoczuciem i ryzykiem zachorowania w przyszłości. Ponadto omówiono 12 zasad zdrowego odżywiania. Zasygnalizowano, że nie chodzi o jednorazowe wybory, ale o nawyki, które kształtują się każdego dnia, a świadome decyzje dotyczące jedzenia są jednym z elementów troski o własne zdrowie. Zaproponowano także uczniom sporządzenie listy dostępnych w sprzedaży warzyw, owoców, zbóż, orzechów i nasion, a następnie przeanalizowanie, które z tych produktów spożywają oraz z jaką częstotliwością.

Podczas obu spotkań prelegentce zależało przede wszystkim na tym, aby edukacja żywieniowa nie była przedstawiana jako lista zakazów. Celem spotkań było pokazać dzieciom i młodzieży – czasem w zabawny sposób – że zdrowe odżywianie polega przede wszystkim na równowadze, różnorodności i dokonywaniu coraz bardziej świadomych wyborów.

Prelekcje były dobrą okazją do przypomnienia o tym, że dbanie o zdrowie to nie tylko odpowiednie odżywianie, ale także aktywność fizyczna, sen, odpoczynek, relacje z innymi oraz troska o zdrowie psychiczne.

W klasach uczniowie otrzymali od nauczycieli wydrukowane "ściągi" z najważniejszymi zasadami zdrowego odżywiania, które mogli zabrać do domu i umieścić w widocznym miejscu, np. na lodówce. Zachęcono ich także do podzielenia się z rodzicami tym, czego dowiedzieli się podczas zajęć, aby wspólnie, w codziennym życiu, kształtować zdrowe nawyki żywieniowe.

Mamy nadzieję, że spotkania były dla uczniów nie tylko porcją wiedzy, ale przede wszystkim inspiracją do małych, codziennych zmian. To właśnie poprzez edukację i budowanie dobrych nawyków od najmłodszych lat możemy wspierać dzieci i młodzież w świadomym dbaniu o swoje zdrowie.

siegnijpozdrowie.org

¹ Dieta planetarna czerpie z założeń diety fleksitariańskiej, opierając się na zwiększeniu udziału produktów roślinnych w codziennym jadłospisie oraz ograniczeniu spożycia produktów pochodzenia zwierzęcego, z uwzględnieniem zarówno zdrowia człowieka, jak i ochrony środowiska.